Lightning Network là gì?

Lightning Network (LN) là một khái niệm được tạo ra bởi Joseph Poon và Thaddeus Dryja vào năm 2015. Ý tưởng chính của dự án là thiết kế một giao thức thanh toán có thể được sử dụng như một giải pháp ngoài chuỗi (off-chain) giải quyết vấn đề khả năng mở rộng mà Bitcoin blockchain gặp phải, nhưng khái niệm này cũng có thể được áp dụng cho các đồng tiền điện tử khác.

Lightning Network ra đời để giải quyết những hạn chế mà không chỉ Bitcoin mà còn nhiều loại tiền điện tử khác đang phải đối mặt. Hiện tại, Bitcoin blockchain chỉ có thể xử lý từ 2 đến 7 giao dịch mỗi giây (TPS), trong khi hệ sinh thái tiền điện tử đang ngày càng phát triển và ngày càng có nhiều người tham gia vào mạng, số lượng giao dịch được phát lên blockchain cũng tăng lên. Khi mạng ngày càng tắc nghẽn, hiệu suất tổng thể bị tổn hại, điều này làm giảm đáng kể khả năng sử dụng thực tế của Bitcoin như là tiền tệ kỹ thuật số toàn cầu. Trong bối cảnh như vậy, LN được tạo ra như một nỗ lực để giảm bớt sự tắc nghẽn mạng của Bitcoin blockchain.

Cách vận hành của Lightning Network

Lightning Network bao gồm một mạng chuyển tiền ngoài chuỗi đang được xây dựng dựa trên Bitcoin blockchain. Hệ thống hoạt động ở cấp độ ngang hàng (P2P) và khả năng sử dụng của nó phụ thuộc vào việc tạo ra các kênh được gọi là kênh thanh toán hai chiều, qua đó người dùng có thể thực hiện các giao dịch tiền điện tử một cách trơn tru, thuận tiện, nhanh chóng.

Sau khi hai bên quyết định mở kênh thanh toán, họ có thể truyền tiền qua lại trên ví của mình. Mặc dù quá trình thiết lập kênh thanh toán mới liên quan đến giao dịch trên chuỗi (on-chain), tất cả các giao dịch diễn ra trong kênh đều ngoài chuỗi (off-chain) và không cần sự đồng thuận toàn cầu. Do đó, các giao dịch này có thể được thực hiện nhanh chóng thông qua hợp đồng thông minh, phát sinh với mức phí thấp hơn nhiều và với tốc độ giao dịch cao hơn nhiều.

Để mở kênh thanh toán, hai bên liên quan cần phải thiết lập ví đa chữ ký và thêm một số tiền vào đó. Tiền được lưu trữ trên ví đa chữ ký chỉ có thể được truy cập nếu khóa bảo mật của cả hai bên được cung cấp (hai hoặc nhiều hơn, tùy theo trường hợp). Điều này có nghĩa là một bên không thể mở ví mà không có sự đồng ý của bên kia.

Ví dụ, hãy để tưởng tượng rằng Alice muốn sử dụng Lightning Network để giao dịch Bitcoin với Bob. Đầu tiên, họ thiết lập một kênh thanh toán, sử dụng ví đa chữ ký. Trong khi kênh thanh toán hoạt động như một hợp đồng thông minh, thì ví đa chữ ký hoạt động như một kho tiền, nơi các khoản tiền giao dịch được nạp vào. Trong suốt vòng đời của kênh thanh toán, Alice và Bob có thể thực hiện nhiều giao dịch ngoài chuỗi khi họ muốn.

Ngay sau mỗi giao dịch, cả Alice và Bob đều ký và cập nhật bản sao của bảng cân đối kế toán, ghi lại số lượng tiền mà mỗi người có. Khi họ hoàn thành các giao dịch của mình, họ có thể đóng kênh thanh toán và phát bảng cân đối cuối cùng lên Bitcoin blockchain. Hợp đồng thông minh LN sẽ đảm bảo họ nhận được Bitcoin, theo phiên bản cuối cùng của bảng cân đối kế toán.

Tóm lại, các bên liên quan chỉ cần tương tác hai lần với Bitcoin blockchain. Một lần để mở kênh thanh toán và một lần khác để đóng kênh, điều đó có nghĩa là tất cả các giao dịch khác diễn ra trong kênh không tương tác trực tiếp với chuỗi chính.

Định tuyến mạng

Ngay cả khi hai bên không có kênh thanh toán trực tiếp, họ vẫn có thể gửi và nhận Bitcoin thông qua các kênh thanh toán được kết nối với nhau. Điều đó có nghĩa là Alice có thể gửi thanh toán cho Charlie mà không cần phải tạo kênh trực tiếp với anh ta, miễn là có một tuyến mạng giữa họ có đủ số dư.

Vì vậy, nếu Alice có kênh thanh toán mở với Bob và Bob có kênh với Charlie, cô ấy có thể gửi thanh toán qua Bob. Định tuyến thanh toán có thể liên quan đến nhiều node Lightning Network, nhưng hợp đồng thông minh sẽ tự động tìm kiếm đường dẫn có sẵn ngắn nhất.

Ưu điểm của Lightning Network

  • Dự án LN hướng tới việc trở thành một giải pháp ngoài chuỗi cho vấn đề về khả năng mở rộng. Nếu thành công, nó có thể làm giảm lưu lượng trên Bitcoin blockchain.
  • Thông qua việc sử dụng các kênh thanh toán hai chiều, Lightning Network cho phép giao dịch gần như ngay lập tức.
  • LN có thể phù hợp cho các khoản thanh toán vi mô (micropayment), vì nó cho phép chuyển các giá trị nhỏ. Hơn nữa, các khoản thanh toán tự động có thể được triển khai trên nền kinh tế tương tác giữa máy móc (M2M), nơi các giao dịch được thực hiện giữa các thiết bị điện tử mà không cần sự can thiệp của con người.

Hạn chế của Lightning Network

  • Không giống như các giao dịch trên chuỗi, thanh toán LN không thể được thực hiện nếu người nhận ngoại tuyến.
  • Những người tham gia mạng lưới có thể cần theo dõi các kênh thanh toán thường xuyên để giữ an toàn cho tiền của họ (rủi ro đó có thể có bởi các dịch vụ giám sát thuê ngoài).
  • LN chưa phù hợp cho các khoản thanh toán lớn. Các ví trong mạng rất có thể không có đủ số dư để đóng vai trò trung gian của các khoản thanh toán lớn.
  • Mở và đóng kênh thanh toán liên quan đến giao dịch trên chuỗi, thường yêu cầu công việc thủ công và phí giao dịch cao hơn.

Lời kết

Lightning Network là một giải pháp thú vị cho vấn đề về khả năng mở rộng. Chúng thực sự có tiềm năng rất lớn để cải thiện hệ sinh thái Bitcoin và tiền điện tử. Hãy cùng quan sát về những gì nó có thể làm được trong tương lai!